Loader Logo
Doğum kontrol yöntemleri temel olarak 2 gruba ayrılır:
  • Doğal aile planlaması: Bu yöntemlerde herhangi bir ilaç veya alet kullanılmaz. Temel amaç kadının doğurganlık döneminde ilişkiden kaçınılmasıdır. Ülkemizde doğal ile planlaması yöntemleri arasında en çok “geri çekilme” yöntemi kullanılır.
  • Modern aile planlaması: Bu yöntemlerde gebeliğin önlenmesi amacıyla çeşitli hormon içeren ilaçlar ve rahim içine yerleştirilen aletler (spiral) kullanılır veya tüpler bağlanır. Bu yöntemlerin koruyuculuğu, doğal aile planlaması yöntemlerine göre daha yüksektir. En çok kullanılan modern yöntemler arasında doğum kontrol hapları, spiral ve tüplerin bağlanması sayılabilir.
Tarih

2/9/2016







Var tabi ki..
Ancak erkeklerin kullanabileceği yöntemler daha azdır.
En çok bilinen yöntem kondomdur (prezervatif). Bununla birlikte erkeklerin de tüpleri bağlanabilir (vazektomi).
Tarih

2/9/2016




Doğum kontrol yöntemleri oldukça etkilidir. Ancak şu nokta unutulmamalıdır ki, her metodun kendine özgü kısıtlamaları nedeniyle hiçbir metod %100 korumaz.
Koruyuculuğu en yüksek olan metodlar arasında hormon ihtiva eden spiraller (Mirenaâ), “implant” olarak adlandırılan ve kola ufak bir cerrahi girişimin ardından takıldıktan sonra her gün belirli miktarda hormonu vücuda veren plastik çubuklar ile tüplerin bağlanması sayılabilir.
Tarih

2/9/2016




Pek çok seçenek arasında sizin için uygun bir metodu bulmak zor olabilir. Gebe kalmayı önleyen yöntemler arasında “en iyi” olarak ifade edilebilecek bir metod yoktur. Çünkü her metodun kendine özgü avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Karar verirken aşağıdaki sorulara verdiğiniz yanıtlar önemli olacaktır:
  • Kullanacağım metod ne kadar etkili?
  • Kullanımı rahat mı? Hatırlamak zorunda olduğum bir şey var mı?
  • Her gün almam gerekiyor mu?
  • Bıraktığımda gebelik istersem mümkün mü?
  • Daha çok veya daha az kanamaya neden oluyor mu?
  • Yan etkileri var mı? Sakınmama gereken durumlar nelerdir?
  • Fiyatı nedir? Devlet/özel sigorta bedelini ödüyor mu?
  • Bu metodun ek faydaları var mı?
Tarih

2/9/2016




“Acil” doğum kontrolü, korunmaksızın yapılan bir cinsel ilişki sonrasında gebelik gelişmemesi için hormon içeren çeşitli ilaçların alınması veya rahim içine spiral yerleştirilmesi olarak tanımlanabilir. Böyle bir durumda eğer hormon içeren ilaçlar kullanılıyorsa bu ilaçlar genel olarak “ertesi gün hapı” olarak bilinir.
Ertesi gün hapları doğum kontrol haplarının unutulduğu durumlarda, prezervatiflerin ilişki sırasında yırtıldığı durumlarda veya cinsel suç (tecavüz) kurbanlarında gebeliği önlemek için kullanılabilir.
Tarih

2/9/2016




Bu metodların temel etki mekanizması spermin fiziksel bir engel ile kadının vajina ve rahimine ulaşmasının engellenmesidir.
Bariyer metodların doğum kontrol haplarına oranla daha az yan etkileri vardır ancak koruyuculuk oranları daha düşüktür. Diğer bir avantajı da cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu olmalarıdır.
Bariyer yöntemler arasında ayrıca spermisit adı verilen ve spermi yok ederek etki gösteren kimyasal içerikli jel veya kremler ile içinde spermisit bulunan koruyucu süngerler de bulunmaktadır. Ancak bu yöntemler ülkemizde nadir olarak tercih edilmekte ve koruyuculuk oranları daha düşük olduğundan burada daha çok prezervatif ve diyaframdan bahsedilecektir.
Tarih

2/9/2016




Erkek ve kadın için olan formları bulunur. Cinsel ilişki öncesinde erkek ince, esnek kauçuktan imal edilen torba şeklindeki kılıfı penis üzerine takar. Prezervatiflerin çok çeşitli tipleri olmakla birlikte işlevleri ve koruyuculuk oranları hemen hemen aynıdır.
Piyasada daha “güvenli” olarak ifade edilen prezervatiflerde, beraberinde spermisit adı verilen ve spermi öldüren özel kimyasal maddeler bulunmaktadır. Bu prezervatiflerin daha koruyucu olduğuna dair kanıt yoktur, üstelik diğer prezervatiflere oranla daha erken özelliğini yitirdiklerinden önerilmemektedir.
Prezervatifler ayrıca cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı (bel soğukluğu, frengi, klamidya, AIDS ve HPV) kısmen veya tamamen koruma sağlar.
Prezervatif ile kayganlaştırıcı kullanılacak ise yağ-bazlı kayganlaştırıcı olmamasına dikkat edilmelidir; yağ-bazlı kayganlaştırıcılar prezervatifin yapısında bozulmaya neden olarak ilişki sırasında daha kolay yırtılmasına neden olabilir. Su-bazlı kayganlaştırıcılar ise güvenle kullanılabilir.
Prezervatiflerin çoğu lateks adı verilen kauçuk bazlı bir maddeden üretilmiştir ve alerjik özellik gösterebilir. Alerjik reaksiyonları azaltmak amacıyla geliştirilen poliüretan prezervatifler  de bulunmaktadır ancak bunlar son derece nadirdir.
Tarih

2/9/2016




Rahim ağzı şapkası olarak da ifade edilir. Çoğunlukla lateks veya silikondan imal edilir. Prezervatif gibi cinsel ilişki öncesinde rahim ağzına takılarak kullanılır ve ideal boyun belirlenmesinde tecrübeli bir hekimin yardımına ihtiyaç vardır. Prezervatiften farklı olarak, spermisit adı verilen kimyasal sperm öldürücüler ile birlikte kullanılması gerekir. Cinsel ilişki sonrasında ise prezervatif gibi hemen çıkarılmaz, en az 6 saat yerinde kalmalıdır.
Diyaframlar da prezervatifler gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucudur. Aradaki en önemli fark diyaframın AIDS’e kaşı koruyucu olmamasıdır. 
Diyafram rahim ve mesane sarkması varlığında, sık idrar yolu enfeksiyonu geçirenlerde önerilmez. Ayrıca nadiren “toksik şok sendromu” adı verilen ve ani gelişen yüksek ateş, ishal, bulantı, kusma, baş dönmesi ve baygınlık hissi, kas ağrısı ve özellikle el ve ayaklarda güneş yanığına benzer cilt döküntüleri ile seyreden bir tabloya neden olabilir. 
Önemli Hatırlatma! Toksik şok sendromunun kadınlarda en sık nedeni vajinal tampon kullanılmasıdır.
Tarih

2/9/2016




Doğum kontrol hapları içinde kadınlara özgü iki hormon bir arada bulunur: östrojen ve progesteron. Doğum kontrol hapları, düzenli kullanılmaları halinde oldukça etkilidir.
Eğer doğum kontrol hapınızı almayı unutursanız ilk aklınıza gelen zamanda hemen almalısınız. Eğer ertesi gün hatırlarsanız, hem unuttuğunuz hapı, hem de o gün almanız gereken hapı beraber alın ve bir hafta süre ile prezervatif kullanın. Eğer 2 veya daha fazla hapı almayı unutmuş iseniz, o zaman mutlaka “ertesi gün hapı” almayı düşünmelisiniz.
Tarih

2/9/2016




“Acil” doğum kontrolü, korunmaksızın yapılan bir cinsel ilişki sonrasında gebelik gelişmemesi için hormon içeren veya içermeyen çeşitli ilaçların alınması veya rahim içine spiral yerleştirilmesi olarak tanımlanır. Böyle bir durumda eğer hormon içeren ilaçlar kullanılıyorsa bu ilaçlar genel olarak “ertesi gün hapı” olarak bilinir.
Ertesi gün hapları aşağıdaki durumların varlığında kullanılabilir:
  • Korunmaksızın yapılan bir cinsel ilişki sonrasında,
  • Doğum kontrol haplarının unutulduğu durumlarda,
  • Doğum kontrol iğnelerinin (3 ayda bir yapılır) 2 hafta veya daha uzun süre ile yaptırılmasının geciktirildiği durumlarda,
  • Prezervatiflerin ilişki sırasında yırtıldığı durumlarda,
  • Tecavüz kurbanlarında
Tarih

2/9/2016




3 tür doğum kontrol yöntemi vardır.
Birincisinde hormon içeren ilaçlar, ikincisinde hormon içermeyen haplar kullanılır ki bunlara genel olarak“ertesi gün hapları” denir. Üçüncüsünde ise rahim içine spiral yerleştirilir.
Günümüzde ülkemizde piyasada bulunan ve hormon içeren ertesi gün hapları:
  • Norlevoâ: Sadece progesteron isimli hormonu içerir.
  • Prevenâ: Hem östrojen, hem de progesteron hormonu içerir.
  • Ellaâ: hormon içermez, ulipristal adı verilen bir madde içerir.
Tarih

2/9/2016




Net cevabı olmayan bir soru!
Genel olarak ertesi gün haplarının olası gebeliklerin yarısını engellediğini söyleyebiliriz. Ancak bu kişinin yaşına ve ilişki dönemine de bağlıdır.
Genellikle yumurtalıklardan yumurtanın atılmasını takip eden dönemde yapılan ilişkilerde gebelik ihtimali daha az iken (düzenli adet gören kadınlarda genellikle adetin 15-18. günlerinden sonra), yumurta atılmasından bir veya 2 gün öncesinde yapılan ilişkilerde gebelik ihtimali en yüksektir (düzenli adet gören kadınlarda genellikle adetin 12-14. günlerinde).
Genel olarak spiral ertesi gün haplarına göre daha etkilidir ve gebelik ihtimali 500’de 1’dir. Ertesi gün hapları içinde de sadece progesteron içerenler (örn. Norlevoâ) daha etkilidir.
Tarih

2/9/2016




Mümkün olan en kısa sürede. İlk 3 gün içinde alınırsa etkinlik daha yüksektir ancak 5. güne kadar alınabilir. Eğer 75 kg üzerinde iseniz, ertesi gün hapları yerine spiral daha uygun bir seçenek olacaktır, çünkü vücut ağırlığı arttıkça ertesi gün haplarının etkinliği azalır.
Ülkemizde Ellaâticari ismi ile mevcut olan ancak hormon içermeyen diğer bir ertesi gün hapı özellikle spiral istemeyen kilolu hanımlar için tercih nedeni olabilir, çünkü bu ilaç diğer ertesi gün haplarına oranla 75 kg üzeri hanımlarda daha etkilidir. Ayrıca ilk 3 gün içinde ertesi gün hapı alınmamış ise Ellaâ,Norlevoâ’ya oranla 4-5. günlerde daha etkilidir.

Spiral ise cinsel ilişkiyi takip eden 7 gün içinde uygulanabilir, ancak ilk 5 gün içinde takılırsa daha etkilidir. Ayrıca uzun süreli bir doğum kontrol yöntemi arayanlar için de, spiral etkin bir yöntem olarak uygulandıktan sonra da kalabilir.
Acil doğum kontrol yöntemleri bir sonraki adet dönemine kadar sizi korumaz. Bu nedenle herhangi bir yöntemi kullandıktan sonra, adet dönemine kadar cinsel ilişki sırasında tedbir almalısınız. Eğer yeniden korunmasız bir cinsel ilişki olursa, ertesi gün hapları yeniden alınmalıdır.
Tarih

2/9/2016




Ertesi gün hapları içinde bulunan hormonlar, diğer doğum kontrol hapları veya hormonlu spiral içinde yer alan hormonlarla aynıdır ve yıllardır güvenle kullanılmaktadır.
Sağlık sorunları nedeniyle doğum kontrol hapları alamayan bazı kadınlar ertesi gün haplarını kullanabilirler, çünkü bu ilaçları sadece bir gün almaları gerekecektir. Ayrıca ertesi gün haplarını almadan önce herhangi bir muayene veya laboratuvar testi yapılmasına da gerek yoktur. Bakırlı spiral veya Ellaâiçinde ise hormon yoktur.
Tarih

2/9/2016




Sıklıkla normal zamanda. Ancak bazı kadınlarda adet bir haftaya kadar, daha az oranda ise birkaç hafta gecikebilir. Bu nedenle beklenen adet tarihi üzerinden 1-2 hafta geçtikten sonra hala adet görmemiş iseniz, idrar veya kanda gebelik testi yaptırmalısınız.
Eğer ertesi gün hapından sonra doğum kontrol hapı veya diğer hormon içeren bir ilaç kullanmaya başladıysanız, ilaç bitene kadar adet görmeyebilirsiniz.
Tarih

2/9/2016




Spiral “T” şeklinde, rahim içine doktorunuz tarafından yerleştirilen küçük plastik bir alettir. Ucunda takıldıktan sonra rahat bir şekilde çıkarılmasını sağlayan ipi bulunur.
Spiral etkili bir doğum kontrol yöntemidir ve özellikle hormon kullanmak istemeyen veya 35 yaş üzerindeki kadınlarda etkin bir seçenektir.
Tarih

2/9/2016




Tüplerin bağlanması kesin olarak çocuk sahibi olmayı düşünmeyen çiftler için uygundur. Eğer ailenizi tamamladığınızı düşünüyorsanız veya çocuk sahibi olmak tıbbi nedenlerle uygun değil ise tüplerin bağlanması ideal bir seçenek olabilir.
Tüplerin bağlanması ile ilişkili bir yaş sınırlaması yoktur ve her yaşta yapılabilir. Ancak pek çok hekim, herhangi bir tıbbi zorunluluk olmadığı hallerde bu işlemi 30 yaşından sonra yapmak eğilimindedir. Bunun nedeni, 30 yaşından önce tüplerini bağlatan kadınların daha sık pişmanlık yaşamalarıdır.
Tarih

2/9/2016




Sezaryen sırasında tüplerin bağlanması yaygın olarak uygulanmaktadır. Tekrarlayan sezaryen doğumlar beraberinde birçok riski de getirdiğinden her ne kadar bir kural olmasa da pek çok hekim ikinci sezaryen sonrasında tüplerin bağlanmasını hastalarına teklif etmektedir. Burada amaç meydana gelebilecek bir gebeliğin veya doğumun getirebileceği risklerden hastayı mümkün olduğunca korumaktır.
Normal doğum sonrasında da tüpler “minilaparotomi” yöntemi ile bağlanabilir. Genellikle bu işlem doğumu takip eden ilk 24 saat içinde gerçekleştirilir ve ardından hasta taburcu edilir. Doğum sonrasında tüpler 7 güne kadar bağlanabilse de, 7. günden sonra yapılması enfeksiyon riskini artıracağından uygun değildir.
Tarih

2/9/2016




Tüplerin bağlanması cerrahi bir işlem gerektirdiğinden, uygulanacak cerrahi işleme bağlı sorunlar ve bunlara bağlı istenmeyen yan etkiler gelişebilir. Ancak bu riskler oldukça azdır.
Tüplerin bağlanmasının adından kanama düzeninin değiştiği veya kasık ağrılarının ortaya çıktığına dair yaygın bir inanış olsa da, bu durum gerçeği yansıtmamaktadır. Tam tersine tüplerin bağlanmasından sonra adet ağrılarının azaldığını ifade eden pek çok kadın mevcuttur.
Bir diğer endişe de, tüplerin bağlanmasını takiben cinsel istekte ortaya çıkabilecek azalmadır ki, bu da doğru değildir. Hatta gebelik ihtimali kalmadığı düşünüldüğünden cinsel istek ve performansta artış gözlenebilmektedir.
Tarih

2/9/2016




Tüplerin bağlanması son derece etkili olmasına karşın, yine de gebelik ihtimali vardır (%1). Bu ihtimal tüplerin bağlanmasını takip eden ilk 3 ay içinde en yüksektir. Bu nedenle ilk 3 ay ek bir korunma metodunun kullanılmasında fayda vardır.
Ayrıca 30 yaş altında tüpleri bağlanan kadınlarda gebelik ihtimali bir miktar daha yüksektir.

DİKKAT! 
Eğer tüplerinizi bağlatmanıza rağmen gebe kalmışsanız, bu gebeliğin dış gebelik olma ihtimali olduğundan mutlaka doktor kontrolüne ihtiyaç vardır.
Tarih

2/9/2016




Evet. Her ne kadar tüplerin bağlanması kesin olarak gebelik isteği olmayan çiftlere uygulansa da, tüpler bağlandıktan sonra, uygulanan yöntemin özelliğine bağlı olmak şartı ile yeniden açılabilir.
Ancak tüplerin yeniden açılması için de ameliyata gerek vardır ve başarı şansı %70 civarındadır. Tüplerin açılmasından sonra istenilen gebelik gerçekleşmeyeceği gibi, dış gebelik ihtimali de artmaktadır.
Tarih

2/9/2016